بناهاي تاريخي شهر مشهد (کاخ خورشید )

 

 

كاخ خورشيد

اين كاخ در وسط باغ بزرگي قرار دارد و از آثار دوره نادرشاه افشار است و احتمالاٌ براي سكونت خانواده سلطنتي احداث شده است . نماي اين كاخ كه به شيوه معماري هندي ساخته شده است , به شكل استوانه اي مي باشد و با سنگ هاي مرمر سياه تزئين شده است . اين كاخ مجموعاُ داراي 12 اتاق است كه در داخل اتاق ها نيز تزئيناتي از نقاشي و گچ بري ديده مي شود . شيوه تزئين و آرايشي كه در اين بنا به كار رفته , مشتمل بر ريزه كاري هاي دقيق و متنوع و قابل ملاحظه است . تصاويري از شاه زادگان نادري بر روي ديوارها نقش شده است كه در ميان آن ها , نقوش زرين نيز ديده مي شود . اين قصر در نيمه دوم قرن دوازدهم هجري ساخته شده است

تاريخچة نيشابور

تاريخچة نيشابور  :

نيشابور ديرينه شهري است كه تاريخ آن در دوره قبل از ساسانيان در پردة ابهام باقي مانده است. كلمة نيشابور را برگرفته از ‹نيوشاپور› ميدانند. تصور آن است كه اين شهر توسط شاهپور ساساني ساخته شده است. بدون شك اين شهر در دوراني قبل از شاهپور بنا شده كه وي آنرا بازسازي و تبديل به يكي از املاك خصوصي خويش نمود.

حاكم نيشابور را ‹كنارنگ› مي‌ناميدندو پس از گسترش فتوح مسلمين، اين منطقه يكي از پايگاههاي مهم مسلمانان قرار گرفت. در اين دوره، نيشابور ‹ ابر شهر› مي‌خواندند. اصطخري، ابر شهر(شهر نيشابور) را با دو شهرستان يكي ربض و ديگري كهندژ در مساحتي با يك فرسنگ توصيف كرده است. حدود منطقة نيشابور در اين زمان از ترشيز و رخ تا اسفراين و از طوس تا اسدآباد و مزينان گسترده بوده است.

اين شهر نه تنها اهميت نظامي داشت و تختگاه سلاطين دورة اسلامي بود، بلكه يكي از پايگاههاي تجاري منطقه محسوب مي‌شد. تمام جغرافيا نويسان هنگام ذكر راههاي منطقه، نقطة خاتمة اين راهها را نيشابور ترسيم كرده‌اند و يكي از محلات آن را بزرگتر از شيراز آن دوره شمرده‌اند. پس از هجوم غزان و مغولان بود كه اين شهر كاملا تخريب شد و دوران فترت آن شروع گرديد. در دوره‌هاي بعد اين شهر مجددا رونقي بدست آورد اما هيچگاه به پاي دوره‌هاي قبل از حملة مغول نرسيد.اگر چه در اواخر عصر تيموري ساختن مسجد جامعي با عظمت كه هم‌اكنون پابرجاست نشاني از گسترش و رونق نيشابور است. اما ويرانيهايي كه ناشي از ويرانيهاي حملة مغول بود همراه با توجه صفويان به طوس و آستان مقدس امام رضا (ع) تواناييهاي اين شهر را تحت الشعاع قرار داد.

ديار قلمدانهاي مرصع  : 

از قول شيخ عباس در فوائدالرضويه آمده است كه چون علي‌بن‌موسي‌الرضا(ع) به نيشابور آمد، محدثين آن ديار در خانة وي گردآمدند و در آن زمان به نيشابور قريب به300هزار محدث بود. اينان همگي خواستار بودند كه امام بزرگوار حديثي را بر ايشان نقل نمايد. آن بزرگوار حديثي به نام سلسله الذهب اين گونه فرمود :

قال عليه السلام : حدثني ابي‌موسي‌بن جعفر الكاظم (ع) ، قال عليه السلام : حدثني ابي‌جعفر محمدالصادق (ع)،  قال عليه السلام حدثني ابي محمدبن علي، قال عليه السلام : حدثني ابي‌علي‌بن الحسين (ع)، قال عليه السلام : حدثني حسين‌‌بن‌علي(ع)، قال عليه السلام : ابي‌اميرالمومنين علي‌بن‌ابي‌طالب (ع)، قال عليه السلام حدثني اخي‌ وابن‌امي محمدرسول‌الله قال‌(ص) حدثني قال سمعت رب‌العزه سبحانه و تعالي يقول :

‹كلمه لااله الاالله حصني فمن دخل حصني امن من عذابي بشرط‌ها و شروط‌ها و انا من شروط ‌ها›

نيشابور تنها شهري است از ايران كه در مسير هجرت تاريخي از مدينه به مرو، علاوه بر ميزباني آن حضرت رضا (ع) مفتخر به دريافت لوح زرين سلسله الذهب گرديده است و به فرمودة دكتر شفيعي كدكني فشردة تاريخ ايران، اولين پايتخت ايران در دوران اسلامي و زادگاه اولين دانشگاه‌هاي بزرگ تمدن اسلامي و نيز پرورشگاه هزاران ستارة قدر اول آن تمدن بزرگ و نيز كانون درخشش جوانان برومند آن بر سكوهاي المپيادهاي جهاني با قدمتي چندين هزار ساله كه با تقديم بيشترين شمار شهيدان عزيز بعد از مشهد در سطح استان جانانه ترين دفاع را از انقلاب اسلامي نموده است.